PROCAM Agronomia Sukcesu > Choroby > Żółta karłowatość jęczmienia

Żółta karłowatość jęczmienia
Choroby

Żółta karłowatość jęczmienia – charakterystyka

Żółta karłowatość jęczmienia to choroba wirusowa roślin, szczególnie jęczmienia, przenoszona przez mszyce zbożowe: czeremchowo-zbożową, zbożową i różano-trawową lub skoczki. Jest wywoływana głównie przez wirusy BYDV-MAV i BYDV-PAV.

Objawy występowania żółtej karłowatości jęczmienia

Żółta karłowatość jęczmienia objawia się przebarwieniami, których kolor jest uzależniony od zaatakowanej rośliny. Przebarwienia na jęczmieniu i pszenicy są żółte, a na owsie czerwone. Porażone rośliny są nadmiernie rozkrzewione, niższe, a ich blaszki liściowe sztywnieją.

Jak rozpoznać żółtą karłowatość jęczmienia?

Żółtą karłowatość jęczmienia wiosną można pomylić z niedoborami składników pokarmowych. Charakterystycznym objawem tej choroby wirusowej roślin jest porażenie postępujące od wierzchołków liści ku podstawie. Porażone rośliny tworzą nieregularne, żółte place – pojedynczo porażone rośliny są rzadkim zjawiskiem.

Kiedy może się pojawić żółta karłowatość jęczmienia?

Żółta karłowatość liści pojawia się zwykle wczesną jesienią, po wschodach zbóż, gdy mszyce rozpoczynają żer.

Żółta karłowatość jęczmienia – szkodliwość

Żółta karłowatość jęczmienia może obniżyć plon ziarna nawet o 30–40%.

Żółta karłowatość jęczmienia – zapobieganie

Aby zapobiec rozwojowi żółtej karłowatości jęczmienia, istotna jest ochrona naturalnych wrogów mszyc, obniżenie nawożenia azotowego, właściwy płodozmian oraz wczesny siew zbóż jarych i późny siew ozimin. Warto zadbać również o izolację przestrzenną od roślin zbożowych i kukurydzy, a także eliminację z otoczenia innych żywicieli mszyc.

Żółta karłowatość jęczmienia – oprysk

Zwalczanie żółtej karłowatości jęczmienia opiera się na eliminacji mszyc. Najważniejsza jest regularna lustracja plantacji i podjęcie natychmiastowych działań w przypadku pojawienia się szkodników. Skuteczne insektycydy na mszyce zazwyczaj zawierają związki z grupy pyretroidów, karboksamidów lub karbaminianów.

Jakie uprawy atakuje żółta karłowatość jęczmienia?

Żółta karłowatość jęczmienia atakuje przede wszystkim jęczmień, ale może także występować na innych zbożach – pszenicy i owsie.

Żółta karłowatość jęczmienia – cykl rozwojowy

Mszyce stają się nosicielami wirusa żółtej karłowatości jęczmienia poprzez żerowanie na zakażonych roślinach. Podczas żerowania, mszyce pobierają wirusy razem z sokami roślinnymi. Zdrowe rośliny zostają porażone w momencie rozpoczęcia żeru przez nosicieli, zazwyczaj tuż po wschodach. Kolejne pokolenia mszyc nie są już nosicielami żółtej karłowatości jęczmienia.

Jakie są skutki rozwoju żółtej karłowatości jęczmienia?

Skutki rozwoju żółtej karłowatości jęczmienia obejmują niewłaściwy rozwój roślin, który prowadzi do niedostatecznego wykształcenia ziarna i strat w uprawie.

Przyczyny rozwoju żółtej karłowatości jęczmienia

Choroba wirusowa roślin, jaką jest żółta karłowatość liści, rozwija się głównie w uprawach z jednostronnym płodozmianem, które nie są odizolowane od roślin zbożowych i kukurydzy czy też innych żywicieli mszyc. Przyczyną może być również zbyt wysokie nawożenie azotowe, które sprzyja pojawieniu się mszyc.

Bibliografia

  • Kalinowski, M. (2016). Żółta karłowatość jęczmienia. Tygodnik Poradnik Rolniczy, (37).
  • Kalinowski, M. (2018). Wirusowa żółta karłowatość jęczmienia. Tygodnik Poradnik Rolniczy, (36).
  • Trzmiel, K., & Lubik, M. (2011). Występowanie wirusów: żółtej karłowatości jęczmienia–MAV, żółtej karłowatości jęczmienia–PAV i żółtej karłowatości zbóż–RPV na kukurydzy. Progress in Plant Protection, 1(51).
  • Wardynska, A., Tyrka, M., & Mikulski, W. (2010). Identyfikacja genów odporności na wirusy SBCMV i BYDV w materiałach wyjściowych i kolekcyjnych pszenicy ozimej. Zeszyty Problemowe Postępów Nauk Rolniczych, (555).
  • Kochman, J., & Ksiazek, D. (1967). Badania nad przenoszeniem wirusów żółtaczki astra i żółtej karłowatości przy udziale skoczków-Macrosteles laevis Rib. Zeszyty Problemowe Postępów Nauk Rolniczych, 70.
  • Trzmiel, K., Jeżewska, M., Strażyński, P., & Ruszkowska, M. (2011). Evaluation of the autumn infection of winter barley with barley yellow dwarf viruses transmitted by anholocyclic forms of bird cherry-oat aphid Rhopalosiphum padi L. in Poland. Journal of Plant Protection Research, 51(3).
  • Grabiński, J. (2011). Problemy gospodarstw zbożowych. Wieś Jutra, (3-4), 152-153.
  • Kalinowski, M. (2019). Poznajemy choroby-wirusowa żółta karłowatość jęczmienia. Tygodnik Poradnik Rolniczy, (38 [800]).

 

Czytaj więcej